logo-samandehi

 

 

 

تاریخچه شهریار

شهرستان شهریار در 45 کيلومتری غرب تهران دارای قدمتی از دوران ساسانی و هزاره ششم قبل از ميلاد است که از خششره دار به شتردار و شهردار و سرانجام به شهریار تغيير نام یافت. این شهرستان از دشتهای حاصل خيزی در ناحيه شرق، مرکز و شمال شرق برخوردار است و کوه های منفرد و گاه پيوسته ای، قسمتهای جنوب و غرب اراضی یکدست آن را تغيير داده اند.

جاذبه های ميراث فرهنگی و گردشگری موجود در شهریار علاوه براهميت تاریخی دارای ارزشهای فرهنگی و معماری خاص است و به همين دليل هم 102 اثر تاریخی و فرهنگی در این شهرستان شناسایی شده که این تعداد شامل 38 تپه، هشت محوطه باستانی، 16 قلعه، دو مسجد، سه حمام قدیمی، چهار پل، دو کاروانسرا، یک برج مقبره و حدود 28 امامزاده است. شهریار به دليل دارا بودن شرایط ویژه و اجرای اقدامات زیربنایی، آمادگی مناسبی برای سرمایه گذاری دارد، زیرا وجود باغهای سرسبز، آب و هوای مساعد و اقليم مناسب با گونه های کمياب گياهی فضای خوبی را برای سرمایه گذاری فراهم کرده است. در صورتی که به این خطه خوش آب و هوا سفر کردید، می توانيد علاوه بر لذت از طبيعت و باغهای زیبای شهریار، به اماکن تاریخی و فرهنگی آتشکده تخت رستم، برج مقبره بابامحمود، قلعه دهشاد، پلهای بادامک و اماکن زیارتی مانند امامزاده اسماعيل (ع) و امامزاده بی بی سکينه (ع)(هم اکنون در شهرستان ملارد واقع است) هم سری بزنيد. پيشينه تاریخی از لحاظ مطالعات باستان شناسی، شهریار را عمدتا با محوطه معروف قره تپه می شناسيم ولی آنچه مسلم است قدمت شهریار بسيار بيش از تاریخی است که برای قره تپه در نظر گرفته اند. بر اساس شواهد باستان شناسی و تاریخی، منطقه شهریار از حداقل هزاره ششم پيش از ميلاد دارای تمدن بوده و شواهد نشان می دهند که این شهرستان در دوره ساسانی منطقه مهمی محسوب می شده است. در واقع شواهد باستان شناسی شهرستان شهریار نشان می دهند که در این منطقه طی هزاره های دوم و سوم، آثار و شواهدی در تپه های ارسطو، تپه باکلين مهرچنيف تپه گاوميش خانه در یوسف آباد قوام و نيز از هزاره های اول و دوره آغاز تاریخی آثاری در تپه هایی چون محوطه باستانی باباسلمان، تپه حصارک غفاری، تپه حصار شالپوش، سلبی تپه و آق داشی تپه در روستای گمرگان و ... به چشم می خورد. شهرستان شهریار برای گردشگرانی که اهميت خاصی برای تاریخ گذشته قائلند به دليل وجود تپه های بسيار زیاد با قدمت دوره های سلجوقی، صوفيه و قاجاریه دارای ارزش زیادی بوده و از سوی دیگر نشان دهنده آبادانی و اهميت این شهرستان در گذشته است. در مورد پيشينه شهریار و توصيف آن، اشاراتی در برخی کتب تاریخی و جغرافيایی آمده است از جمله حمدالله مستوفی در نزهت القلوب از شهریار به عنوان یکی از ولایات نزدیک ری نام می برد همچنين شرح وقایع به قلعه ای به همين نام که در شمال شهر واقع بوده، اشاره می کند. بعدها این قلعه اهميت یافت زیرا شرف الدین علی یزدی حایی که جنگ های امير تيمور را شرح می دهد، نام ری شهر را به آن داده است. از سوی دیگر احمد راضی نيز در کتاب تذکره هفت اقليم شهریار را از مناطق نزدیک ری شمرده و ضمن اشاره به قلعه ای در آن، از رودخانه ای به نام گوهررود سخن گفته است. شهر شهریار در سير تاریخی اش با دو نام "کرشته" و "عليشاه عوض" خوانده می شده که گویا اولی از مراکز این ناحيه و دومی از جمله آبادیهای مهم آن بوده است اما به طور کلی بررسی تاریخ شهریار محدود به کليات، نقل قولها و روایتهای پراکنده است.

 

شهرستان شهریار در سال 1368 در پی مصوبه هیأت وزیران از شهرستان کرج منتزع و با مرکزیت شهر شهریار ایجاد شده است.

شهرستان شهريار تا پايان سال 1388 با جمعيتي بالغ بر يك ميليون و سيصدهزار نفر شامل سه بخش ملارد،قدس و مركزي بود كه بر اساس مصوبه هيأت محترم وزيران بخش هاي ملارد و قدس به شهرستان هاي مستقل ارتقاء و از ابتداي سال 1389 شهرستان شهريار منفك گرديد .شایان ذکر است شهرستان رباط کریم نیز در سنوات قبل از این شهرستان منتزع گردیده است.در واقع شهرستانهای رباط کریم،بهارستان،قدس و ملارد همگی از شهرستان شهریار جدا شده اند و در واقع شهرستان شهریار به نوعی نقش مرکزیت بر تمامی این شهرستانها را دارا میباشد.

این شهرستان دارای 23 اثر باستانی بوده که از مشهور ترین آنها می توان به تپه های جوقین و تخت رستم در روستای قجر اشاره کرد.  این شهرستان مدفن برخی  نوادگان ائمه اطهاربوده و 23 بقعه متبرکه از جمله امامزاده اسماعیل را نیز درخود جای داده است.

تقدیم  965 شهید لاله گون ، 2400 نفر جانباز و  196 نفر آزاده به انقلاب  ازجمله سرداران شهید حاج یداله کلهر نشان از فرهنگ غنی ایثار و فداکاری و تعصب ملی در شهرستان دارد.

موقعيت جغرافيايي شهرستان شهريار :

شهرستان شهریار از جمله شهرستان های 16 گانه استان تهران با 7 شهر و یک بخش و وسعتی معادل 330 کیلومتر مربع است که  از غرب و شمال به شهرستان های کرج و ملارد و از شرق به شهرستان های تهران ، قدس و اسلامشهر و از جنوب به شهرستانهای رباط کریم و بهارستان محدود می گردد و مطابق نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390 دارای 624440 نفر جمعیت میباشد.

شهرهاي تابعه :

7 شهر به نامهاي : 1- شهريار 2- باغستان 3- فردوسيه 4- صباشهر 5- وحيديه 6- شاهدشهر 7- انديشه

 

وجه تسميه شهريار :

 

 

- معاني :

در خصوص واژه شهريار تاكنون تعاريف و تعابير گوناگوني شده ، از جمله اين تعابير : ياري دهنده ، شهردار ، خشتره دار در فارسي باستان ، شتر دار ، دارنده و مالك كشور يعني فرمانده و پادشاه و شهر بزرگ و كلانشهر مي باشد ، با اين وجود سابقه چنين تعابيري از شهريار از قرار معلوم متأثر از برخي نواحي مجاور است . از نظر تاريخي ، رونق ، شهرت ، وسعت و جايگاه اجتماعي و سياسي هيچ يك از آبادي هاي استان تهران به پاي شهر ري نمي رسد ، از اين رو ساير سكونت گاههاي منطقه تهران را بايد روستاها و شهركهاي كم سابقه تر و بعضاً از جمله نواحي ري به شمار آورد . نام هايي چون ورامين ، تهران و قطران بعد از ري ، برگ هايي از جغرافيايي تاريخي منطقه را به خود اختصاص مي دهند .       

در اين ميان از شهريار با عناويني مثل ولايت ، روستايي تاريخي در حوزه ري ، يكي از بلوكهاي تهران ، از جمله مناطق حاصل خيز واقع در كنار مسير رودخانه هاي غرب تهران ياد شده است . 

وضعيت آب و هوايي شهرستان شهریار:

-      شهريار منطقه اي  با آب و هواي نسبتاً خشك ، داراي زمستانهاي نسبتاً سرد و تابستانهاي گرم مي باشد ضمن اينكه بادهاي موسمي آن از گذشته هاي دور شهرت فراواني داشته و جهت وزش اين بادها از غرب به شرق با اندكي تمايل به سمت جنوب است ، مهمترين جريانات هوايي اين منطقه عبارتند از :

1-    جريان هوايي خفيف در شب

2-    جريان هوايي در پائيز و زمستان

3-    جريان هوايي غالب مديترانه اي در اوايل مهر ماه

4-    جريان هوايي گرم در تابستان

5-    جريان هوايي تابستان توأم با گرد و غبار

-      ميانگين سالانه دماي هوا كه در حقيقت روزانه دمابراي تمام سال و مهمترين پارامتر اقليمي است از 6/6 سانتيگراد تا 7/16 درجه سانتيگراد متغير است . گرمترين ماههاي سال در شهريار تير و مرداد و سردترين آنها دي و بهمن مي باشد ، رطوبت نسبي در اين شهرستان سالانه 4/45 درصد بوده كه بيشترين آن در دي و بهمن ماه و كمترين آن مربوط به مرداد و شهريور است .

اقليم شهريار را با استفاده از روش ايوانف كه با توجه به درجه حرارت سالانه با معدل دماي سالانه و رطوبت نسبي نوع اقليم منطقه را تعيين مي كند ،  از نوع بياباني با رطوبت بسيار كم اعلام شده ، همچنين روش آمپوژه نيز اقليم منطقه را در رديف مناطق خشك قرار مي دهد و كاهش منابع آبي ، چه سطحي و زيرسطحي و زيرزميني از مهمترين دلايلي است كه باعث شده هواي منطقه گرم و خشك گردد ، اين درحالي است كه در گذشته هاي دور ، اين منطقه داراي هوائي معتدل و مرغوب بوده و به همين خاطر از مناطق خوش آب و هواي اطراف تهران شناخته ميشد . 

-      ميانگين بارش كشور در سال 1384 ، 301 ميليمتر بوده كه اين رقم دراستان تهران 397 ميليمتر و در شهرستان شهريار 220-170 ميليمتر اعلام شده است. 

ضمناً برابر اعلام گزارش اداره هواشناسی شهرستان شهریار در فاصله زمانی سال 84 تاکنون میانگین بارش 215میلی متر بوده و سهم میانگین رطوبت حداقل وحداکثر و کل در برهه زمانی اشاره شد به ترتیب 30، 62 و46درصد می باشد.

رودها در حوزه سرزميني شهرستان شهريار:

- منطقه شهريار را از نظر ژئومورفولوژي مي‌توان درگروه زمينهاي آبرفتي قراردادوبه دودسته مشخص تقسيم نمود:

الف- آبرفتهاي ريزدانه                                 

ب- آبرفتهاي درشت دانه

در شمال شهريار، خصوصا اطراف معادن شن و ماسه به خوبي مي توان آبرفتهاي ريزدانه را مشاهده نمود ، و زمانيكه بعلت بارش زياد، آب در مسير رودخانه شادچاي جريان يابد اين امر را به وضوح مي‌توان ملاحظه نمود، همچنين آبرفتهاي درشت دانه را در مناطق جنوب ، غرب و بخشي از شرق شهرستان مي توان مشاهده نمود. اين نوع از آبرفتها جهت كشت و زرع و فعاليت كشاورزي مناسب  مي باشد .


مهمترين رودخانه هاي معروف در شهرستان رود شادچاي مي باشد كه با احداث سد كرج آب اين رودخانه قطع و در فصولي از سال كه جريان آب پشت سد زياد مي گردد جاري مي شود.



در حال حاضر شهرستان شهريار اساساً فاقد آبهاي جاري سطحي و دايمي به معناي واقعي مي‌باشد، از ديگر آبهاي سطحي موقتي نيز مي توان به گودالها و حوزهايي كه در فصل پرباران و باز شدن دريچه هاي سد كرج و جاري شدن آب در رودخانه شادچاي آب در آنها ذخيره مي شود اشاره نمود ، پر شدن اين چاله ها از آب جاري شده در منطقه ، بالا‌ آمدن سطح آبهاي زيرزميني را باعث و آثار آن در چاههاي عميق اطراف معادن كاملا مشهود مي باشد ، عمده ترين كانال موجود در منطقه نيز ، كانال فرديس به رباط كريم مي باشد ، طول اين كانال 28 كيلومتر و از شهرستان شهريار مي گذرد . ظرفيت اين كانال 2 مترمكعب بر ثانيه بوده كه بعلت قطع آب سد اميركبير كرج ، از حيز انتفاع خارج و بلااستفاده شده است .

درسالهاي اخيرنيز كانال آبي بنام کانال آب محمدیه که پروژه ای ملی است از سمت تهران به سمت جنوب شهريار احداث گرديده كه آبهاي سطحي شهر تهران از طريق پمپاژ وارد آن شده و اراضي واقع شده در جنوب شهرستان شهريار وبرخي از اراضي كشاورزي روستاهاي شهرستان رباط كريم راسيراب مي نمايد. 

 

آبهاي زيرزميني :

-      از عوامل اصلي خوش آب و هوا بودن اين شهرستان در گذشته هاي نه چندان دور ، وجود منابع زيرزميني آب از قبيل چشمه ها و قنوات بوده است . چشمه ها و قنوات اين شهرستان در اكثر روستاهاي منطقه به شكل زيبايي خود نمايي نموده و تجمع گروهها ي انساني را فراهم مي نمود و نقش مؤثري نيز در اقتصاد كشاورزي آن داشت و با هزينه بسيار ناچيزي منابع آب مورد نياز كشاورزان  نيز از اين طريق تأمين ميگرديد ،  با كاهش آبهاي سطحي كه از ارتفاعات اطراف منطقه ، بويژه كرج سرچشمه گرفته و به سمت اين شهرستان در جريان بود كشاورزان ناگزير به استفاده از آبهاي زير زميني شدند و اين عامل موجب گشت تا سطح آبهاي زير زميني ، چشمه ها و قنوات كم كم جاي خود را به چاههاي عميق و نيمه عميق دهند . بر همين اساس در حال حاضر عمده ترين منابع آب شرب و كشاورزي اين شهرستان را چاههاي آب عميق و نيمه عميق تشكيل مي دهد و چيزي بنام چشمه و قنات ديگر در شهرستان وجود ندارد .

 

موقعيت طبيعي منطقه :

قسمت اعظم شهرستان شهريار از مناطق صاف و هموار و اراضي كم ارتفاع و كم عوارض تشكيل شده و به صورت دشت مي باشد ، فقط در قسمت غربي و جنوبي آن يك رشته كوه كم ارتفاع با عنوان تخت رستم ديده ميشود كه ارتفاع آن قریب به 1281 متر مي باشد .

-      ساختار زمين شناسي شهرستان شهريار غالبا از سنگهاي آتشفشاني در نواحي غربي و خاكهاي رسوبي بر جا مانده از آبرفتهاي رودخانه كرج در مناطق مركزي و شرقي تشكيل مي شود ، سرزمين شهريار علاوه بر مسيل ها و رودخانه هاي كوچك فصلي ، در گذشته تحت تأثير دو رودخانه بزرگ و پرآب در شرق بوده كه با عناوين شادچاي و بادامك شناخته مي شد و در شهرستان كرج با شاخه هاي متعدد از شمال به سوي جنوب جريان داشت . در مسير اين رودخانه ، آباديهاي بسيار و اراضي زراعي وسيعي را مي شد مشاهده كرد كه امروزه بدليل بروز تغييرات جوي، وقوع خشكسالي هاي ممتد و به خصوص ساخت سد كرج ، شاهد بستر خشك رودخانه كرج و شاخه هاي فرعي آن هستيم ، با اين حال دره هاي عميق و عريض اين رودخانه و سكونتگاههاي پرشمار پيرامون آن را بايد از نشانه هاي رونق و شكوفايي دشت شهريار در گذشته هاي دور و نزديك تصور كرد ، ارتفاع دشت شهريار از سطح درياهاي آزاد در قسمت هاي شمالي 1250 متر ، در نواحي جنوبي 1150 متر ، در قسمت شرقي 1050 متر و در غرب شهرستان 1160 متر مي باشد . شيب هيدروليك منطقه عموما به طرف جنوب شرقي و حدود 6 در هزار مي باشد .

بطور كلي مي توان گفت شهرستان شهريار به لحاظ ويژگي جغرافيايي در جلگه آبرفتي پايكوهي قرار دارد و اين جلگه كه در روي مخروط افكن كرج قرار گرفته با شيبي از شمال به جنوب و از غرب به شرق گسترش يافته كه شيب غربي آن نسبت به شيب شمالي كمتر است و مناطق جنوب و جنوب شرقي آن بدليل نزديكي به بيابانهاي مركزي ايران مركز فروبار و دشت و كوههاي واقع در شمال و شمال شرقي مركز فرابار را تشكيل مي دهند .

زبانهاي رايج و نوع گويش در شهرستان :

زبان مردم بومي شهرستان شهريار تركي محلي بوده ، ولي زبان محاوره و گفتگوي عامه مردم فارسي مي باشد كه بيشتر مردم ساكن با آن تكلم مي نمايند ، علاوه برزبان فارسي ، گويشهاي آذري، گيلكي، كردي و لري به لحاظ مهاجرپذیری به ترتيب اهميت در شهرستان رايج هستند .

وجود اين لهجه ها نيز ناشي از مهاجرتهايي است كه از اقوام مذكور به شهرستان صورت پذيرفته .

  

 

 

 

 

حوادث ، وقايع و سوابق تاريخي و فرهنگي معاصر در شهرستان شهریار :

 يكي از مهمترين مسائل تاريخي شهريار ، حضور اين منطقه به صورت مستقيم و غيرمستقيم در وقايع تاريخي كشور خصوصاً جنگهاي مربوط به انقلاب مشروطه مي باشد كه با برداشت از كتب تاريخي مي توان به موارد ذيل اشاره نمود :

- در جريان انقلاب مشروطيت مجاهدين مشروطه در سال 1327 از روستاي رضي آباد شهريار عبور كرده و از سمت بادامك به سمت تهران رفته اند .

- نيروهاي مشروطه طلب با هدايت سپهبد اردشتي و سردار اسعد بختياري در نزديكي شهريار با هم متحد و در سال 1327 براي سرنگون كردن سلطنت محمدعلي شاه قاجار به سمت تهران حركت مي كنند .

- به واسطه طول محاصره در قندهار ( توسط قشون هندوستان ) جنگ درگرفته بود و شاه عباس ثاني حكم كرد پانزده هزار خروار از غله شيراز و كرمان و اسدآباد و ري و شهريار به قندهار حمل كردند .

- كشته شدن دختران زيدبن امام زين العابدين(ع) درموضعي نزديك روستاي خاوه كه قبرستان آنها موجود است (كتاب كنزالنساب) .

- كشته شدن هارون ابن امام موسي كاظم(ع)   در روستاي كردامير .

- جنگ بادامك : يفرم خان به همراه فدائيان دلير خود از قره تپه به سمت بادامك با سردار اسعد بختياري حركت كه در ميان راه بادسته اي از سواران بختياري روبرو و پس از شكست ايشان و شكست سردار اسعد بادامك را تسخير و آنجا را سنگرگاه خود ساختند كه اين جنگ به نام جنگ بادامك معروف گرديده است.

کشاورزی و دام داری در شهریار:


كشاورزی درمنطقه شهريار به علت وجود زمين های حاصل خيز از رونق خوبی برخوردار است. نوع كشت غالبا آبی است و بيش تر زمين های تحت كشت به باغ داری اختصاص يافته است. عمده ترين فرآورده های باغ داری و كشاورزی عبارتند از: ‌انگور، انواع ميوه جات، پنبه، چغندر قند، غلات و تره بار. منابع تامين كننده آب كشاورزی و باغ داری چاه های ژرف و نيمه ژرف،‌ قنات ها و رودخانه كرج است. هم چنين دام داری در منطقه شهريار هم به گونه سنتی و هم به گونه صنعتی انجام می شود. دام داری های صنعتی شامل واحدهای گاوداری از نژاد اصيل خارجی و تعداد زيادی مرغ داری است كه مقداری از شير و ديگر فرآورده های لبنی، مرغ و تخم مرغ و گوشت اهالی را تامين می كند

صنايع و معادن:

 


حدود 700 شركت و كارخانه صنعتی و توليدی در شهرستان شهریار جود دارد كه در زمينه های صنايع توليدی مختلف نظير کفش، الياف، داروسازی، لاستيک و پلاستيک سازی، رنگ و ... مشغول هستند. مسير رودخانه كرج دارای معدن شن و ماسه است، از اين جهت چندين نقطه آن به صورت صنعتی بهره برداری می شود. در ضمن در كنار آن ها كارخانه های آسفالت سازی نيز فعاليت دارند.

 

 

این مطلب در حال توسعه میباشد.ما را در توسعه این محتوی یاری رسانید.

Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Black Blue Brow Green Cyan

Body

Background Color
Text Color
Layout Style
Patterns for Boxed Version
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family